Integracja Sensoryczna

Czym jest Integracja Sensoryczna

Integracja sensoryczna (z ang. „Sensory Integration”) jest to proces, w którym następuje organizacja dostarczanych do naszego mózgu wrażeń sensorycznych. Układ nerwowy człowieka odbiera informacje z receptorów wszystkich zmysłów (dotyk, układ przedsionkowy odbierający ruch, czucie ciała czyli propriocepcja, węch, smak, wzrok, słuch), a następnie organizuje je i interpretuje tak, aby mogły być wykorzystane w celowym i efektywnym działaniu.

Jeśli występują zaburzenia w odbiorze i integrowaniu bodźców zmysłowych mogą się wówczas pojawiać dysfunkcje w rozwoju poznawczym, motorycznym oraz w zachowaniu dziecka. W zależności od rodzajów zaburzeń mogą one mieć negatywny wpływ na proces nabywania umiejętności czytania i pisania, zdolności samoobsługowe, poczucie równowagi, koordynację ruchową, wywoływać trudności w zakresie motoryki małej i dużej. Zaburzenia procesów Integracji Sensorycznej mogą być przyczyną nadpobudliwości psychoruchowej, impulsywności, braku koncentracji uwagi, nadwrażliwości dotykowej, słuchowej oraz niskiej samooceny.

Twórcą metody Integracji Sensorycznej jest Dr A. Jean Ayres – amerykańska psycholog i terapeuta zajęciowy. Ayres wykazała praktyczne znaczenie trzech podstawowych, najwcześniej dojrzewających systemów zmysłowych w procesie prawidłowego rozwoju dziecka tj. system dotykowy, system czucia głębokiego (propriocepcja) oraz układ przedsionkowy (zmysł równowagi). Mózg w każdej chwili naszego życia odbiera, segreguje i przetwarza bodźce zmysłowe, które docierają do niego z naszego ciała. Zmysły te współdziałają ze sobą podczas wykonywania złożonych zadań i proces ten stanowi podstawę ich integracji. Tworzenie procesów Integracji Sensorycznej i ich doskonalenie odbywa się w pniu mózgu – części ośrodkowego układu nerwowego. Niedobór lub brak dopływu bodźców zakłóca tworzenie się prawidłowej integracji zmysłowej.

Objawy zaburzeń Integracji Sensorycznej

O zaburzeniach Integracji Sensorycznej mogą świadczyć następujące objawy:

  • trudności koncentracji uwagi,
  • trudności z naśladowaniem ruchów,
  • niechęć, nietolerowanie mycia twarzy, włosów i uszu,
  • problemy z obcinaniem paznokci i włosów,
  • obniżona wrażliwość na bodźce (zimno, ból),
  • szybka męczliwość,
  • słaba koordynacja ruchowa,
  • trudności z rzucaniem, łapaniem i kopaniem piłki,
  • słaba równowaga, częste potykanie się, przewracanie,
  • nieprawidłowy chwyt narzędzia pisarskiego,
  • nietolerowanie nowych ubrań, materiałów,
  • opóźniony rozwój mowy, mowa niewyraźna, brak mowy,
  • wyjątkowa wrażliwość na bodźce słuchowe,
  • kłopoty z umiejętnościami samoobsługowymi,
  • unikanie zabaw związanych z brudzeniem rąk,
  • choroba lokomocyjna,
  • nienaturalny lęk przed wysokością, ruchem, upadkiem,
  • nietolerowanie huśtawek lub ciągłe podskakiwanie, kręcenie, bujanie,
  • problemy z nauczeniem się nowych zadań ruchowych np. jazda na rowerze,
  • odruch wymiotny podczas spożywania niektórych pokarmów,
  • niechęć do uczestnictwa w zabawach i grach z rówieśnikami,
  • chodzenie na palcach,
  • problemy z wykonywaniem czynności precyzyjnych,
  • kłopoty z opanowaniem technik szkolnych (brzydkie pismo, problemy z czytaniem, liczeniem),
  • występowanie zachowań agresywnych, często z niezrozumiałych powodów.

Diagnoza

Diagnoza w zakresie Integracji Sensorycznej zajmuje zwykle od trzech do czterech spotkań (w zależności od aktywności i nastroju dziecka). Na diagnozę składają się:

  • wywiad z rodzicami,
  • kwestionariusze wypełniane przez rodziców/opiekunów dotyczące funkcjonowania dziecka w życiu codziennym,
  • próby kliniczne (obserwacja dziecka w trakcie spontanicznej aktywności oraz w sytuacjach zadaniowych),
  • testy południowo – kalifornijskie mające na celu określenie profilu dojrzałości zmysłów i ich integracji,
  • podsumowanie diagnozy tj. omówienie wyników poszczególnych testów i badań oraz zaleceń; rodzice otrzymują wyniki diagnozy oraz program terapii w formie pisemnej.

Terapia

W przypadku, gdy terapeuta stwierdzi zaburzenia procesów Integracji Sensorycznej przeprowadzana jest terapia, której celem jest dostarczenie dziecku kontrolowanej ilości bodźców sensorycznych poprzez różnorodne ćwiczenia.

Terapia Integracji Sensorycznej powinna odbywać się pod kierunkiem certyfikowanego terapeuty w specjalnie przygotowanych do tego salach, wyposażonych w specjalistyczny sprzęt. Dziecko pod okiem terapeuty wykonuje odpowiednio dobrany dla niego zestaw ćwiczeń i zadań, który w trakcie terapii wraz z obserwacją postępów bądź reakcji dziecka może być poddawany modyfikacjom.

Metoda Integracji Sensorycznej przeznaczona jest przede wszystkim dla dzieci w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym o prawidłowym rozwoju, które doświadczają problemów w codziennym funkcjonowaniu. Jednakże terapia jest również często kierowana do dzieci porażeniem mózgowym bądź niepełnosprawnością intelektualną (autyzm, zespół Downa, zespół Aspergera i wiele innych).

Systematycznie prowadzona terapia SI znacznie usprawnia i przyspiesza rozwój dziecka w różnych sferach. Terapia może być prowadzona równolegle z innymi metodami i formami oddziaływań korekcyjnych.